खोदाड (ता. जुन्नर) येथील जायंट मीटरवेव्ह रेडिओ टेलिस्कोप (GMRT) ही संपूर्ण जगातील सर्वात संवेदनशील व महाकाय मीटरवेव्ह रेडिओ दुर्बीण मानली जाते. टाटा इन्स्टिट्यूट ऑफ फंडामेंटल रिसर्च (TIFR) आणि नॅशनल सेंटर फॉर रेडिओ ॲस्ट्रोफिजिक्स (NCRA) द्वारे चालवल्या जाणाऱ्या या प्रकल्पात ४५ मीटर व्यासाच्या तब्बल ३० महाकाय डिश ॲंटेना सुमारे २५ किलोमीटरच्या परिसरात पसरलेल्या आहेत.
जुन्नरची भौगोलिक रचना, पर्वतांचा नैसर्गिक आडोसा आणि मानवनिर्मित रेडिओ प्रदूषणाचा अभाव यामुळे प्रा. गोविंद स्वरूप यांच्या मार्गदर्शनाखाली या प्रकल्पासाठी जुन्नर तालुक्यातील खोदाडची निवड करण्यात आली होती. विश्वाचा उगम, कृष्णविवरे (Black Holes), पल्सार्स आणि दूरवरच्या आकाशगंगांचा शोध घेण्यासाठी जगभरातील शास्त्रज्ञ दररोज जुन्नरच्या या दुर्बिणीचा वापर करतात. दरवर्षी राष्ट्रीय विज्ञान दिनाला लाखो विद्यार्थी येथे भेट देतात. जुन्नर तालुक्यासाठी हा जागतिक अभिमानाचा विषय आहे.
जुन्नर तालुक्यातील खोदाड येथे टाटा मूलभूत संशोधन संस्थेची (TIFR-NCRA) महाकाय जायंट मीटरवेव्ह रेडिओ टेलिस्कोप (GMRT) दुर्बीण आहे. खगोलशास्त्राच्या जागतिक नकाशावर जुन्नरचे नाव सुवर्णाक्षरांनी कोरले गेले आहे.
हा ऐतिहासिक लेख शेअर करा: