नाणेघाट हा जुन्नर तालुक्यातील घाटमाथ्यावर असलेला प्राचीन घाटरस्ता आहे. सातवाहन साम्राज्याच्या काळात कल्याण, सोपारा या कोकणातील बंदरांतून प्रतिष्ठान (पैठण), जुन्नर व जुन्नरमार्गे मध्य भारताकडे जाणाऱ्या व्यापारासाठी हा मुख्य मार्ग होता. या घाटातून जाणाऱ्या व्यापाऱ्यांकडून जकात (टोल) गोळा करण्यासाठी एक मोठा दगडी रांजण ठेवला होता, जो आजही पाहायला मिळतो.
येथील गुहेमध्ये सातवाहन राणी नागनिका हिचा ब्राह्मी लिपीतील शिलालेख कोरलेला आहे. भारतीय संख्येत शून्याचा व आकड्यांचा प्राचीन पुरावा या शिलालेखात मिळतो. नाणेघाटाच्या पश्चिमेस अंगठा सुळका असून ट्रेकर्स आणि इतिहासप्रेमींसाठी हे जागतिक दर्जाचे आकर्षण आहे.
कोकण व देश यांना जोडणारा नाणेघाट हा इसवी सन पूर्व २०० च्या काळातील जगातील सर्वात प्राचीन व्यापारी घाटमार्गांपैकी एक आहे. येथे ब्राह्मी लिपीतील अतिप्राचीन शिलालेख व जकात गोळा करण्याचा दगडी रांजण आजही दिमाखात उभा आहे.
हा ऐतिहासिक लेख शेअर करा: